_Historia zamku_

     Historia wsi Sielec ginie w mrokach dziejów. Pierwsza zachowana informacja pochodzi z 1361 r., dowiadujemy się z niej, że Abraham z Goszyc z synem Markiem dał swe dobra ojczyste, Sielec i Klimontów, staroście ruskiemu Ottonowi z Pilczy w zamian za wieś Witanowice i dopłatę 500 grzywien groszy praskich. Wkrótce od Ottona dobra te odkupił Piotr Szafraniec z Pieskowej Skały. Wspomnianą transakcję zatwierdziła królowa Elżbieta Węgierska, przenosząc ponownie te wsie na prawo magdeburskie. W 1386 r. właścicielami Sielca, Klimontowa i Pogoni zostali bratankowie arcybiskupa gnieźnieńskiego Bodzanty – Wisław i Piotr z Mysłowic. Najprawdopodobniej była to gratyfikacja dla rodziny arcybiskupa za poparcie Jagiełły. W 1397 r. właścicielem dóbr sieleckich był Piotr, co oznacza, że bracia dokonali podziału posiadanego majątku. Dokumenty z 1403 r. wymieniają curię znajdującą się w Sielcu. Jej wzniesienie możemy identyfikować z Piotrem i jego żoną Zbychną. Dziś nie wiemy jak wyglądała wspomniana curia i gdzie była posadowiona. Możemy ją interpretować jako dom rycerza wraz z odpowiednim zapleczem gospodarczym, o trudnych dziś do określenia elementach obronności. Dokumenty z XV w. wymieniają istniejącą w Sielcu curię, fortalicium a nawet „ffortalicium alias Thwyerdz”. W latach 1430-1434 pomiędzy Bodzantą (synem Piotra) a sąsiadem z Będzina – Mikołajem Korniczem Siestrzeńcem doszło do ostrego konfliktu. Jego przyczyny nie są dla nas znane, wiemy jedynie, że w 1434 r. Siestrzeniec ponownie napadł na „fortalicium Siedlec”. Tym razem z 30 ludźmi stanu rycerskiego i 100 ludźmi niższego stanu. Nie zastawszy Bodzanty wyrzucił z zamku jego żonę, Małgorzatę, a przy tym skradł garderobę, naczynia stołowe i biżuterię. Zrabowane sprzęty oszacowano na 100 grzywien, podobnie kosztowności. Ludzie starosty będzińskiego spuścili wodę ze stawów rybnych, co oszacowano na 70 grzywien. Dalsza historia tego sporu ginie w mrokach dziejów.

Spadkobiercy Piotra i Małgorzaty w 1487 r. sprzedali swoje udziały w majątku sieleckim królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi. Dobra te długo nie były w posiadaniu monarszym, bo już w 1502 r. Aleksander Jagiellończyk podarował je swojemu dworzaninowi Stanisławowi Jarockiemu. Dopiero w 1528 r. mimo, że Stanisław zmarł w 1515 r. synowie z drugiego małżeństwa przystąpili do podziału tej części należnego im majątku. Sielec przypadł w udziale Stanisławowi Jarockiemu. W 1530 r. dobra te wraz z dworem sprzedał on Hieronimowi Brennerowi, złotnikowi i probierzowi królewskiemu. Po śmierci Hieronima Brennera, majątek dziedziczyli potomkowie: syn Jan, córki Urszula i Anna. To właśnie Anna stała się bohaterką głośnego skandalu, kiedy to został porwana przez Walentego Klajnera i wzięła z nim ślub. Walenty był montanistą (przedsiębiorcą górniczym), dostarczał kamieni do rozbudowy Wawelu. Sposób zawarcia małżeństwa naraził go na procesy i kłopoty. Nie wiemy w jaki sposób doszło do przejęcia majątku przez Walentego, wiemy tylko, że to on z Anną gospodarował w Sielcu. Walenty Kalajner postarał się o szlachectwo przy pomocy Minorów Przybysławskich, którzy oświadczyli przed sądem ziemskim w Zatorze, że jest on ich bratem herbowym. Potomkowie i spadkobiercy Walentego i Anny zostali wyrugowani z ojcowizny przez prawdziwych Minorów Przybysławskich, herbu Półkozic. Sebastian Przybysławski w 1616 r. przejął ostatecznie majątek i został dziedzicem dóbr sieleckich, co potwierdza zachowana do dziś marmurowa tablica z 1620 r. W rękach Minorów majątek sielecki był do 1662 r., kiedy to wdowa po ostatnim dziedzicu, Eufozyna z Jarockich wniosła go Krzysztofowi z Garbów Modrzewskiemu, herbu Ostoja. Po nim majątkiem do 1719 r. władał jego syn Franciszek Modrzewski. Nie wiemy w jakich okolicznościach majątek przeszedł na własność Waleriana Tęgoborskiego, Michał Żulińskiego i Jordana Stojewskiego. W początku XIX w. należał już do pruskiego generała kawalerii Christiana Ludwika Schimmelpfenniga von der Oye. Generał przeszedł, w dość oryginalny sposób, do historii Sielca, ponieważ po śmierci zgodnie ze swoim życzeniem został pochowany na okolicznej górze. Według legendy razem ze swoim psem i koniem. Od jego grobu wzniesienie otrzymało nazwę Jeneralskiej Góry. Od 1814 r. majątek sielecki należał do księcia Ludwika Anhalt Coeten von Pless, który odbudował zamek po pożarze z 1824 r. oraz założył ogród zamkowy. Po bezpotomnej śmierci księcia w 1836 r. rozpoczęło się ustalanie jego spadkobierców. W 1841 r. majątek przejęła hr. Charlotta von Stolberg Wernigerode z domu Hochberg. Hrabina sprzedała Sielec w 1856 r. hr. Andrzejowi Renardowi, który przeznaczył go dla syna Jana. W poł. XIX w. na zlecenie Renarda dokonano przebudowy zamku. Po nieoczekiwanej śmierci Jana i śmierci Andrzeja Renarda w 1874 r. majątek przeszedł na własność wnuków Andrzeja Renarda. W 1884 r. spadkobiercy utworzyli spółkę górniczo-przemysłową „Gwarectwo Hr. Renard” – jej siedzibą był zamek sielecki. Stan taki dotrwał do końca II wojny światowej. Od 1980 r. w zamku mieściły się: Muzeum i Centralna Wzorcownia Szkła Polskiego prowadzone przez Zjednoczone Huty Szkła Gospodarczego i Technicznego „VITROPOL”. Obecnie jest on siedzibą Sosnowieckiego Centrum Sztuki – Zamek Sielecki.

Zamek Sielecki jest zamkiem nizinnym, regularnym, posiadającym w narożach i w ciągu bocznych skrzydeł wieże. Jego obronność podkreślały: usytuowanie w pobliżu rzeki na podmokłym terenie oraz otaczająca go w przeszłości mokra fosa. Dodatkowym elementem nowożytnego systemu obrony były, znajdujące się do dziś w zamkowych murach, strzelnice kluczowe. W przeszłości zamek był obiektem czteroskrzydłowym z wewnętrznym dziedzińcem, do którego wjazd prowadził przez most zwodzony i bramę znajdującą się w skrzydle wschodnim. Największej przebudowy dokonał hr. Renard obniżając zamkowe wieże, wyburzając wschodnie skrzydło, wznosząc kamienne wieże flankujące dziedziniec oraz zasypując resztki fos. Prace te upodobniły zamek do pałacu. Staraniem hr. Renarda powiększono zamkowy ogród przekształcając go w park.

W pobliżu zamku znajdował się folwark, który przetrwał do połowy XX w.

Rafał Bryła 17.06.2011